Najaar 2023 zingt Photonen heerlijke a capella-muziek uit de Duitse romantiek. Weemoed, Weltschmerz en lyriek, duister verdriet, dood en troost en lichtere gevoelens vullen elkaar in adembenemende harmonieën aan. Denn das Schöne… is een Duitstalig programma met koormuziek uit de 19de en 20ste eeuw. Te beluisteren zijn onder andere de prachtige Fünf Gesänge van Brahms, Wandrers Nachtlied van Diepenbrock, en Nachtlied van Max Reger, wiens 150ste geboortejaar dit jaar wordt gevierd.
Ook kunt u genieten van het specifieke geluid van de mannen en vrouwen apart, met respectievelijk Grab und Mond van Schubert en Die Kapelle van Schumann. Van Mendelssohn zingen de vrouwen ook het terzet Hebe deine Augen auf zu den Bergen uit de Elias (gebaseerd op Psalm 121).
De tijd van de romantiek was er ook een waarin amateurkoren als krokussen uit de grond opkwamen en in de buitenlucht zingen populair was: Photonen brengt vier van Mendelssohns liederen over de natuur, ‘im freien zu singen’. Goed voor subtiele harmonie en verfijndheid. Schwung. En een knipoog. Een lichte toets is er ook met 20ste eeuwse Estse wiege- en werkliedjes van Veljo Tormis. De componist baseerde deze op volksmuziek, iets dat ook ten tijde van de romantiek bij uitstek in de belangstelling stond. Het resulteerde in prettige koorzettingen, en een iets minder gepolijst geluid.
Ontregelende schoonheid
Het ‘pièce de résistance’ van het programma is Die erste Elegie van Einojuhani Rautavaara. Op een tekst uit de Duineser Elegieën, die de Duitse dichter Rainer Maria Rilke (1875-1926) grotendeels in Italië schreef, componeerde de beroemde Finse componist een imposant en tegelijkertijd introvert-expressief epos. Het in 1993 geschreven sonore werk van negen minuten is een regelrechte belevenis. Een koorlid omschreef het als ‘intergalactisch’. De stijl is gelaagd en poëtisch; romantisch, met echo’s uit het twaalftoonsavontuur uit zijn jongere jaren. De tekst gaat over de aard en het wezen van de engel. En daarmee ook van de mens. En over verlies en het ontstaan van muziek. ‘Denn das Schöne ist nichts als des Schrecklichen Anfang, den wir noch grade ertragen, und wir bewundern es so, weil es gelassen verschmäht, uns zu zerstören. Ein jeder Engel ist schrecklich.’ Het ware en schone van de engel, die geen onderscheid maakt tussen levenden en doden, overrompelt en ontregelt de mens. Overigens verwijst Rilke hierbij naar de Griekse mythologie.
Première
Verder brengt Photonen twee werken van Jeroen Spitteler in reprise: Kennst Du das Land wo die Zitronen blühn? op een tekst van Goethe, en Wenn es nur einmal so ganz stille wäre, een intiem liefdesgedicht van Rilke. Daarnaast gaat Verborgenheit, een nieuw werk van Spitteler op een tekst van Mörike, in première, waarmee hij zijn cyclus van Drei Gesänge afrondt.
Photonen kiest dit voorjaar volop voor poëzie. In From the Heart of Joy zingen we een uitgebalanceerd en heerlijk a capella-programma met Engelstalige poëzie, in variërende muzikale stijlen, van renaissance, tot (laat-)romantisch en hedendaags. Uit het Engeland van de renaissance klinken The Silver Swan van Orlando Gibbons en Weep, O mine eyes van John Bennet, twee prachtig melancholische madrigaaltjes.
Centraal staan de sprankelende Five Flower Songs van Benjamin Britten, die een breed scala aan stijlen, emoties, en ritmes brengen. Britten schreef de liederen voor het 25-jarig huwelijk van vrienden van hem, een botanistenechtpaar. De veelal eeuwenoude poëzie in deze gevarieerde bloemenliederen gaat over de natuur, maar een diepere laag becommentarieert het leven en diverse aspecten van het huwelijk, soms met humor.
Photonen zingt verschillende toonzettingen van Shakespeare, door de hedendaagse Finse componist Jaakko Mäntyjärvi, met Come Away Death (Twelfth Night) en het spannend kolkende Double, Double Toil and Trouble (Macbeth), maar ook door de beroemde Engelse componist Ralph Vaughan Williams. Van hem ook een versie van Come Away Death, in laat-romantische stijl, en van meer teksten van Shakespeare (The Tempest, Midsummer Night’s Dream). Van Vaughan Williams klinkt ook het verstilde Silence and Music, waarin de zinsnede ‘… voices of grief and from the heart of joy’ inspireerde tot de programmatitel van dit concert.
Verder pure schoonheid in The Bluebird van Charles Villiers Stanford, een leraar van Vaughan Williams, laat-romantische part songs They are at rest van Edward Elgar en I sat down under his shadow van E.C. Bairstow, Rosa Mystica van Benjamin Britten en welluidende hedendaagse koormuziek uit Amerika met Good Night, Dear Heart van Dan Forrest en Heart, not so heavy as Mine van Elliott Carter op een tekst van Emily Dickinson.
